Przyłączenie elektrowni słonecznej do sieci SN

Do jakiej sieci przyłącza się farmy PV

Poziom napięcia przyłączenia zależy od mocy elektrowni i możliwości sieci w pobliżu:

• małe instalacje gospodarstw domowych i drobnych odbiorców przyłącza się do sieci 0,4 kV;
• elektrownie o mocy od setek kilowatów do kilku megawatów najczęściej przyłącza się do sieci 6, 10 lub 35 kV;
• duże elektrownie przyłącza się do sieci 110 kV i wyższych — do stacji OSR lub, w przypadku największych obiektów, do sieci OSP („Ukrenergo”, operator systemu przesyłowego), zwykle przez własną stację podwyższającą.

Granice między tymi przedziałami nie są sztywne: punkt i napięcie przyłączenia określa operator na podstawie analizy sieci w danym miejscu. Dalej skupiamy się na najczęstszym przypadku — przyłączeniu farmy PV do sieci średniego napięcia OSR.

Krok 1: wybór lokalizacji i wniosek o przyłączenie

Jeszcze przed złożeniem wniosku warto ocenić, czy w pobliżu jest sieć z wolną przepustowością: odległość od linii lub stacji 10–35 kV i ich obciążenie istotnie wpływają na koszt i terminy przyłączenia. Wielu OSR publikuje informacje o dostępnej mocy stacji zasilających.

Procedura zaczyna się od wniosku o przyłączenie do OSR, na którego obszarze leży działka. Zwykle dołącza się do niego dokumenty potwierdzające prawo do korzystania z działki, plan sytuacyjny z lokalizacją instalacji, dane o planowanej mocy i typie instalacji. Aktualny wzór wniosku i listę dokumentów określają Kodeks systemów dystrybucyjnych i sam operator, dlatego przed złożeniem warto je sprawdzić — niekompletny pakiet wydłuża procedurę.

Przyłączenie elektrowni jest z reguły niestandardowe: operator opracowuje indywidualne warunki techniczne z uwzględnieniem układu sieci w danym miejscu.

Krok 2: warunki techniczne i umowa o przyłączenie

OSR przekazuje inwestorowi warunki techniczne przyłączenia i projekt umowy o przyłączenie; warunki techniczne stanowią integralny załącznik do umowy. Określają one m.in.:

• punkt przyłączenia i poziom napięcia;
• moc przyłączeniową;
• zakres robót wykonywanych przez OSR (np. przebudowa stacji zasilającej czy linii) i zakres robót inwestora;
• wymagania dotyczące układu wyprowadzenia mocy, zabezpieczeń, telemechaniki, łączności i pomiaru rozliczeniowego;
• wymagania dotyczące regulacji mocy i pracy elektrowni podczas zakłóceń w sieci.

Opłatę za przyłączenie niestandardowe oblicza się według metodyki zatwierdzonej przez NKREKP. Część robót — w szczególności budowę części liniowej przyłącza — w zależności od warunków umowy może wykonać operator albo inwestor własnymi siłami z późniejszym przekazaniem rezultatu według uzgodnionej procedury. Konkretny podział zawsze wynika z warunków technicznych i umowy.

Krok 3: projekt i uzgodnienia

Na podstawie warunków technicznych projektant przygotowuje dokumentację obejmującą elektrownię i infrastrukturę przyłączeniową. W części elektrycznej obejmuje ona zwykle:

• sieci prądu stałego i przemiennego do falowników i od nich;
• stacje transformatorowe 0,4/10(35) kV przy falownikach lub grupach falowników;
• wewnętrzną sieć kablową SN między stacjami elektrowni;
• punkt rozdzielczy lub rozdzielnicę SN elektrowni z wyłącznikami, zabezpieczeniami i układem pomiaru rozliczeniowego;
• linię kablową lub napowietrzną SN do punktu przyłączenia;
• telemechanikę i kanały łączności z dyspozytorem operatora;
• uziemienie i ochronę odgromową.

Projekt w części przyłączeniowej uzgadnia się z OSR. Trasy poza elektrownią uzgadnia się z właścicielami i użytkownikami działek, zarządcami dróg i właścicielami innych sieci. Dokumenty uprawniające do robót budowlanych, konieczność ekspertyzy projektu i inne zezwolenia zależą od klasy konsekwencji obiektu i sytuacji planistycznej.

Techniczne elementy przyłączenia

Element	Funkcja
Moduły fotowoltaiczne	wytwarzają prąd stały
Falowniki	przetwarzają prąd stały na przemienny o parametrach sieci; pełnią funkcje regulacyjne wymagane przez operatora
Stacje podwyższające	podwyższają napięcie z poziomu falowników do 10 lub 35 kV
Wewnętrzna sieć SN	łączy stacje elektrowni z punktem rozdzielczym
RP / rozdzielnica SN elektrowni	zbiera energię, zawiera aparaturę łączeniową, zabezpieczenia i układ pomiaru rozliczeniowego
Linia przyłączeniowa	łączy elektrownię z siecią OSR w punkcie określonym w warunkach technicznych

Elektrownia musi spełniać wymagania operatora dotyczące zabezpieczeń, regulacji mocy czynnej i biernej, zachowania podczas zakłóceń oraz możliwości ograniczenia generacji na polecenie dyspozytora. Część tych funkcji pełnią falowniki, część — aparatura RP i system sterowania elektrownią.

Krok 4: budowa

• roboty ziemne i układanie wewnętrznych sieci kablowych oraz kanalizacji kablowej dla łączności;
• ustawienie stacji podwyższających i RP elektrowni;
• budowa linii przyłączeniowej, często z przejściami HDD pod drogami i ciekami;
• montaż muf, przyłączenie rozdzielnic, uziemienie;
• protokoły odbioru robót zanikowych i inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza sieci.

Prace te koordynuje się z montażem konstrukcji i modułów: wykopy między rzędami konstrukcji lepiej wykonać przed montażem paneli lub w uzgodnionych oknach, by nie przeszkadzać innym brygadom. Harmonogram musi uwzględniać terminy dostaw stacji, rozdzielnic SN i kabli, które mogą być długie, a także terminy wyłączeń w sieci OSR potrzebnych do połączenia z istniejącą linią lub stacją.

Krok 5: próby, odbiór, umowy

Przed podaniem napięcia wykonuje się próby zbudowanej infrastruktury: linii kablowych, uziemień, zabezpieczeń, układów pomiarowych, sprawdzenie łączności i telemechaniki. Protokoły, dokumentację powykonawczą i inwentaryzację przekazuje się operatorowi. Obiekt budowlany przyjmuje się do eksploatacji w trybie określonym przepisami — zależnie od klasy konsekwencji wystawia się deklarację gotowości do eksploatacji albo certyfikat.

Po spełnieniu warunków technicznych operator przyłącza instalację. Równolegle inwestor formalizuje udział w rynku energii elektrycznej: umowy z OSR o świadczenie usług dystrybucji, uruchomienie pomiaru rozliczeniowego, umowy sprzedaży energii lub udział w odpowiednich mechanizmach wsparcia, rozliczanie niezbilansowania. W zależności od mocy elektrowni może być potrzebna licencja NKREKP na wytwarzanie energii elektrycznej. Konkretną listę warto sprawdzić w momencie uruchomienia, bo zasady rynku się zmieniają.

Na co zwrócić uwagę przy planowaniu

• Trasa przyłącza — linia od elektrowni do punktu przyłączenia często przechodzi przez cudze działki i wzdłuż dróg; brak zgód może opóźnić projekt bardziej niż sama budowa.
• Przeszkody — drogi, kanały, rzeki i pasy zadrzewień zwykle oznaczają HDD, co wpływa na koszt i terminy.
• Terminy dostaw — stacje, rozdzielnice SN i kable warto zamawiać z wyprzedzeniem, w powiązaniu z harmonogramem uzgodnień.
• Wymagania operatora — standardy dotyczące wyposażenia, telemechaniki, pomiaru i dokumentacji różnią się między OSR; warto uwzględnić je w projekcie i zamówieniach od początku.
• Wyłączenia — połączenie z istniejącą siecią wymaga planowego wyłączenia, które uzgadnia się z OSR z wyprzedzeniem.
• Dokumentacja — pełna dokumentacja powykonawcza jest warunkiem odbioru; lepiej kompletować ją równolegle z budową.

Jak pomagamy inwestorom OZE

Budujemy infrastrukturę elektryczną farm PV i farm wiatrowych oraz ich przyłącza do sieci 6–30 kV: wewnętrzne sieci kablowe, stacje i RP, linie przyłączeniowe z przejściami HDD, montaż osprzętu, próby i dokumentację powykonawczą. Na życzenie inwestora możemy przejąć kompletację dostaw urządzeń.

Więcej — na stronach Farmy fotowoltaiczne i Dla inwestorów OZE. Pojęcia takie jak warunki techniczne przyłączenia czy granica własności sieci wyjaśniamy w słowniku.